İşte o yazı;

2014 yılında doktora tezimden faydalanarak “Altın güvenli bir liman mı” başlıklı bir kitap yazmıştım. Kitap, o dönem için radikal bazı çıkarımlar içeriyordu ve 2008 Küresel Finansal Krizi sonrasında pek çok korelasyonun değiştiğini ekonometrik analizlerle ortaya koyuyordu. Bugün kitaptaki çıkarımlardan yola çıkarak rahatlıkla ifade edebilirim ki pandemi ile beraber altın eski alışkanlıklarla “güvenli liman” ifadeleri kullanılsa da bu dönemde oldukça spekülatif bir emtia haline dönüşmüş durumda.

“ETF” ÖNCESİ VE SONRASI DURUM

ETFs’ler (Exchange Traded Funds) yani borsa yatırım fonları; hisse senetleri, tahvil, bono ve emtia gibi yatırım ürünlerinin bulunduğu herhangi bir endeksi baz alan ve yatırımcılara bu endeksin performansını yansıtan fonlarıdır. ETFs’ler önemli riskler içerse de sağladığı kolaylıklar itibariyle oldukça fazla tercih edilen bir enstrüman haline gelmiştir. Ancak altın gibi emtialarda sağladığı işlem kolaylıklarının ve fiziki altın talebi (değişimi) olmaksızın piyasaya giriş çıkış kolaylığı avantajı getirmesinin uzun vadede fiyatları spekülatif hale getirdiğine yönelik eleştiriler de giderek artmaktadır. Nasıl mı?

Yukarıdaki grafik, ons altının dolar cinsinden günlük değerlerini gösteriyor. İlk veri 1979’da başlıyor. Grafik üzerindeki birinci kırmızı çizgi ilk altın ETFs işleminin yapıldığı tarih olan 28 Mart 2003’ü ikinci kırmızı çizgi ise ABD’deki mortgage krizinin başlangıcını gösteriyor. İlk altın ETFs işlemi başlamadan önce petrol şokunun altın fiyatlarını aşırı yükselttiği dönem de dahil olmak üzere yaklaşık 25 yıllık süreçte altının ons fiyat ortalaması sadece 368,9 dolar. İlk altın ETFs işleminin ardından oluşan ortalama fiyat ise 665,3 dolara çıkmış. Bu yüzden altın fiyatlarını takip ederken ETFs’leri yakından takip etmek ve ETFs’lerin fiyatı spekülatif haline getirdiğini göz ardı etmemek gerekiyor.

TÜRKİYE’DE ALTIN FİYATI

Altın, Türkiye’de yatırımcılar için geleneksel bir araç. Hatta ağırlıklı olarak fiziki altın alıp bunu “yastık altı” diye tabir ettiğimiz şekilde finansal sisteme dahil etmeden saklama şeklinde bir alışkanlık da var. Bu bakımdan altın fiyatlarındaki hareketler yakından takip ediyoruz. Peki Türkiye’de altının gram fiyatı nasıl belirleniyor?

Altının bir onsu 31,1 gram. Bu bir ons altının uluslararası piyasada dolar karşılığı bir değeri var. Dolar üzerinden bu ons değerini 31,1’e böldüğümüzde bir gram altının dolar karşılığını buluyoruz. Sonra onu içeride dolar/TL kuru ile çarptığımızda gram altının Türk Lirası fiyatı ortaya çıkıyor. O halde burada iki değişken var. İlki altının dolar cinsinden ons fiyatı. Diğeri de dolar/TL kuru.

AMAN DİKKAT!

Bir süredir altının ons fiyatındaki artışa dolar/TL’deki yukarı yönlü hareket de eklenince altının gram fiyatında çok hızlı bir artış yaşadık. Altının ons fiyatındaki artış ağırlıklı olarak küresel risklerden kaynaklanıyor. Buna pandemi de dahil. Peki ya gerçekten aşı bulunursa? O zaman altının ons fiyatında çok hızlı biz düşüş olacaktır ve bunu ETFs’ler başlatacaktır. Türkiye ekonomisinin normalleşmeye başlaması ile beraber kurun da stabilizasyonu sağlandığında bu aralar yüz güldüren altının el yakma riski doğabilir.